تبلیغات
کلوپ جوانان افغان - سیرتاریخی واژه افغان و افغانستان
کلوپ جوانان افغان
افغانستان وطنم من دوست دارم / جان خود رو برایت میگذارم

لوگو

انجمن افغانیان
من یک افغانی ام

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

سیرتاریخی واژه افغان و افغانستان

(( افغانستان )) به معنای(( دولت و كشور افغانان ))و یا (( كشوری كه تحت سلطنت سلاطین افغانی متحد شده باشد))(1)از واژه ی (( افغان )) كه معرﱠب (( اوغان )) است (2)مشتق شده است.برخی معتقدند:(( افغان )) در ابتدا (( اغوان )) از ریشه ی آریایی بوده است و به مرور زمان (( اوغان )) و سپس (( افغان )) شده است.(3)

                كلمه ی (( افغان )) نخستین بار در قرن چهارم هجری درباره ی برخی از قبایل پشتون منطقه ی شرق خلافت اسلامی در آثار نویسندگان مسلمان استعمال شد.(4) این استعمال ابتدا در (( حدود العالم ))(5) سپس در (( تاریخ یمینی ))(6) و (( تاریخ بیهقی ))(7) به چشم خورد.

                 به تدریج نویسندگان دیگر نیز این اسم را ثبت و ضبط كردند و بر دایره ی نفوذش افزوده شد تا جایی كه در قرن دهم هجری نام قسمت بزرگی از قبایل پشتون این منطقه شد و تمام قبایل ابدالی ان را در بر گرفت.در قرن دوازدهم اسم تمام قبایل پشتانه ی (( افغانستان )) اعم از (( ابدالی )) و (( غلجائی )) گردید. و در سده ی سیزدهم،وسعت معنایی ان به اندازه ای شد كه عنوانی برای تمامی ملت افغانستان اعم از پشتون،تاجیك،بلوچ،هزاره و غیر آن گشت و جایگزین نام پیشین (( خراسانی )) گردید.(8) كلمه ی (( افغانستان )) كه یك اسم مركب فارسی است،از تركیب اسم (( افغان )) و پسوند مكانی (( ستان )) ساخته شده است.این لغت كه به معنای (( سرزمین افغان ها )) ست،سیر تاریخی مشابهی همچون لفظ (( افغان )) را پیموده است.(9)

                  نخستین بار (( تاریخنامه ی هرات )) در اواخر قرن هشتم این نام را در معنای مكان و سكونت قبایل افغان استعمال كرد كه با بر قراین،محدوده ی آن از حوالی قندهار تا رودخانه ی سند بود .(10)

                  با فروپاشی صفویه و به دنبال ان قتل نادرشاه در ایران(در غرب خراسان)،همراه با اضمحلال گوركانیان هند(در شرق خراسان)و قدرت گیری افغانان،قلمرو معنایی واژه ی (( افغانستان )) گسترش یافت و نام سرزمینی شد كه پیش از آن خراسان نام داشت و بسیار وسیع تر از افغانستان امروز بود،گرچه مرزهای آن بارها تغییر كرده بود.این لغت در معنای كنونی و با حدود تقریبی امروز از اوایل قرن سیزدهم معمول شد.(11)

                   اول بار در شعبان سال ١٢١٥هجری،ضمن معاهده ی مكتوب میان انگلستان و ایران درباره ی دولت درانی بود كه این اصطلاح به عنوان نام رسمی این قسمت از سرزمین های اسلامی به كار رفت.(12) تا چند سال پس از انعقاد این پیمان،مردمان و حاكمان افغان،از پذیرش نام (( افغانستان )) به جای (( خراسان )) اكراه داشتند.(( مونت استوارت الفنستون )) انگلیسی كه چند سال پس از انعقاد معاهده ی مذكور به كابل سفر كرده است می نویسد:(( افغانان نام عمومی برای كشورشان ندارند؛اما (( افغانستان )) كه محتملاً نخست در ایران به كار برده شده،مكرر در كتاب ها آمده است و اگر به كار رود برای مردم آن سرزمین ناآشنا نیست...نامی كه توسط ساكنان سرزمین بر تمامی كشور اطلاق می شود،خراسان است. )).(13)

                  در دوره های تاریخی پیش از آن،حد اقل از ظهور اسلام تا اوایل سده ی سیزدهم هجری،افغانستان كنونی بخشی از خراسان بزرگیبود كه در معنای گسترده اش سیستان و كابلستان را نیز شامل می شد.(14) به همین سبب،بسیاری از نویسندگان و تاریخ نگاران افغان و غیر افغان خراسان را نام مشهور دوره ی اسلامی تا اواسط قرن سیزدهم این سرزمین تلقی كرده اند.(15)

                  اسم(( افغانستان )) برای نخستین بار در تاریخ این كشور در مكاتبات و معاهدات رسمی پادشاه ابدالی آن با دولت انگلستان در جمادی الاولی سال ١٢٥٤هجری استعمال شد.(16)

 

پی نوشت ها

1.ارانسكی.ای.ام؛مقدمه فقه اللغه ایرانی؛ترجمه:كشاورز،كریم؛تهران:انتشارات پیام،چ2،1379ش.،ص228.

2.غبار،میرغلام محمد؛افغانستان در مسیر تاریخ؛تهران:انتشارات جمهوری،چ1، 1384ش.،ص6؛دایرة المعارف آریانا؛كابل:مطبعه عمومی كابل،چ1،1335ش.،ج3،ص264.

3.دایرة المعارف آریانا؛همانجا.

4.غبار؛افغانستان در مسیر تاریخ؛ص9.

5.مینورسكی،و.؛تعلیقات بر حدود العالم؛ترجمه:میرحسین شاه؛تهران:دانشگاه الزهراء،چ1،1372ش.،ص211.

6.عتبی،محمد بن عبدالجبار؛تاریخ یمینی؛ترجمه:جرفادقانی،ابوالشرف ناصح بن ظفر؛به اهتمام:شعار،جعفر؛تهران:بنگاه ترجمه و نشر كتاب،چ2، 1345ش.،صص33،285،333.

7.بیهقی،ابوالفضل؛تاریخ بیهقی؛ویرایش:مدرس صادقی،جعفر؛تهران:نشر مركز،چ1، 1377ش.،صص216،220،231،234.

8.دایرة المعارف آریانا؛ج3،صص264-265.

9.همانجا.

10.فرهنگ،میرمحمدصدیق؛افغانستان در پنج قرن اخیر؛قم:انتشارات وفایی،چ2، 1374ش.،ج1،ص25.

11.ارانسكی؛مقدمه فقه اللغه ایرانی؛ص228؛هروی،نجیب مایل؛تاریخ و زبان در افغانستان؛تهران:بنیاد موقوفات دكتر محمود افشار،چ2،1371ش.،ص25؛غبار؛افغانستان در مسیر تاریخ؛ص9.

12.محمود محمود؛تاریخ روابط سیاسی ایران وانگلیس در قرن نوزدهم میلادی؛تهران:انتشارات اقبال،چ4،1353ش.،ج1،ص34.

13.الفنستون،مونت استوارت؛افغانان،جای،نژاد،فرهنگ(گزارش سفر به سلطنت كابل)؛ترجمه:فكرت،محمدآصف؛مشهد:بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی،چ1،1376ش.،صص105و158.

14.فرهنگ؛افغانستان در پنج قرن اخیر؛ج1،ص18.

15.همان،صص17-26؛غبار؛افغانستان در مسیر تاریخ؛ص9.

16.دایرةالمعارف آریانا؛ج3،ص266.

درباره وبلاگ

باسلام !
به وبلاگ خودتون خوش امدید
امیدوارم که لحظات خوشی را در این وبلاگ سپری کنید
و با نظرات خود معایب و محاسن را به ما اطلاع دهید تا
وبلاگ خوبی را به شما ارائه دهیم
mehdi0093@yahoo.com با تشکر
مدیر وبلاگ : محمد مهدی

چت روم

كد چت روم

آخرین پست ها

جستجو

نظرسنجی

  • این وبلاگ چطور بود؟





نویسندگان

افغانستان
www.parastoye_afghan@yahoo.com